HAREKET BİR KARARLA BAŞLAR
Hepimizin aklında başlamayı bekleyen bir şeyler var.
Daha fazla hareket etmek. Yeni bir şey öğrenmek. Bir fikir üzerinde çalışmak. Uzun zamandır ertelediğimiz bir projeye başlamak.
Hedefi belirlemek çoğu zaman kolay.
Zor olan, o hedefi gerçek bir harekete dönüştürmek.
Çünkü istemek ile yapmak aynı şey değil.
Psikoloji araştırmaları da uzun süredir tam olarak bu aradaki mesafeyi inceliyor.
BİR HEDEF YETMEYEBİLİR
Peter Gollwitzer ve Paschal Sheeran'ın 2006 yılında yayımlanan meta-analizi, hedefler ile eylemler arasındaki ilişkiye geniş bir açıdan baktı.
Araştırmacılar 94 bağımsız testi değerlendirerek insanların yalnızca bir hedef belirlemesinin her zaman o hedefe ulaşmalarını garanti etmediğini ortaya koyan literatürü inceledi.
Öne çıkan noktalardan biri oldukça basitti:
Bir hedefi ne zaman, nerede ve nasıl gerçekleştireceğimizi önceden belirlemek fark yaratabiliyor.
Psikolojide buna implementation intention — uygulama niyeti — deniyor.
Mantığı kabaca şöyle:
“Daha fazla hareket edeceğim.”
yerine,
“İşten çıktıktan sonra eve gitmeden önce 20 dakika yürüyeceğim.”
İlk cümlede bir hedef var.
İkincisinde ise hedefin başlayacağı an tanımlanmış durumda.
Gollwitzer ve Sheeran'ın meta-analizinde bu tür planların hedefe ulaşma üzerinde orta-büyük düzeyde olumlu etki gösterdiği raporlandı.
Belki de hareketi başlatan şey her zaman daha büyük bir motivasyon değildir.
Bazen sadece ilk adımın nerede başlayacağını bilmek olabilir.
KARARDAN HAREKETE
Gollwitzer'ın daha önce, 1999 yılında American Psychologist dergisinde yayımladığı çalışma da aynı fikrin temelini açıklıyordu.
İnsanlar bazen ne istediklerini bildikleri halde başlamakta zorlanabiliyor, dikkatleri dağılabiliyor veya eski alışkanlıklarına dönebiliyor.
Uygulama niyetleri ise belirli bir durumla belirli bir davranış arasında önceden bağlantı kuruyor:
“Bu olduğunda, bunu yapacağım.”
Alarm çaldığında kalkacağım.
Masaya oturduğumda ilk sayfayı yazacağım.
İşten çıktığımda yürüyüşe başlayacağım.
Mükemmel zamanı beklemek yerine, hareketin başlayacağı noktayı belirlemek.
Büyük görünen bir hedef böylece daha somut bir sonraki adıma dönüşebiliyor.
SONRA TEKRAR GELİYOR
Başlamak önemli.
Ama hikâye orada bitmiyor.
University College London'dan Phillippa Lally ve çalışma arkadaşları, günlük yaşamda alışkanlıkların nasıl oluştuğunu incelemek için 96 gönüllüyü 12 hafta boyunca takip etti.
Katılımcılar yemek, içmek veya fiziksel aktiviteyle ilgili bir davranış seçti ve bunu her gün aynı bağlamda gerçekleştirmeye çalıştı.
Araştırmada davranış aynı bağlamda tekrarlandıkça otomatikliğin zaman içerisinde arttığı gözlendi.
Fakat burada önemli başka bir sonuç daha vardı:
Herkes aynı hızda ilerlemedi.
Çalışmada belirlenen otomatiklik düzeyinin yüzde 95'ine ulaşma süresi, modellenebilen katılımcılar arasında 18 günden 254 güne kadar değişti.
Yani alışkanlık oluşturmak için herkes için geçerli sihirli bir gün sayısından söz etmek doğru değil.
Daha da ilginci, araştırmada tek bir uygulama fırsatının kaçırılması alışkanlık oluşum sürecini belirgin biçimde bozmadı.
Bir günü kaçırmak, yolun bittiği anlamına gelmiyordu.
HAREKET HER ZAMAN BÜYÜK OLMAK ZORUNDA DEĞİL
Belki ilerlemek hakkındaki en önemli yanılgılardan biri burada başlıyor.
Hareketi çoğu zaman büyük değişimlerle eşleştiriyoruz.
Oysa hareket bazen çok daha küçük olabilir.
İlk cümleyi yazmak.
İlk kilometreyi yürümek.
İlk telefon görüşmesini yapmak.
Yeni bir şey öğrenmek için ilk sayfayı açmak.
Uzun zamandır bekleyen bir fikri ilk kez denemek.
Tek başına bu küçük hareketlerin hiçbiri sonucu garanti etmez.
Ama hepsinin ortak bir özelliği vardır:
Artık yalnızca düşünmüyorsundur.
Başlamışsındır.
İLERİYE HAREKET ET
MOTION için hareket yalnızca fiziksel hareketten ibaret değil.
Başlamak.
Yeniden başlamak.
Üretmek.
Öğrenmek.
Keşfetmek.
Yaratmak.
Ve kendi yolunda ilerlemeye devam etmek.
Her yolculuğun hızı farklı olabilir.
Her hedefin yolu farklı olabilir.
Bazen plan değişebilir. Bazen bir gün kaçabilir. Bazen yeniden başlamak gerekebilir.
Ama hareketin başladığı bir nokta vardır.
Bir karar.
Sonra bir adım.
Sonra bir diğeri.
ENERJİDEN DAHA FAZLASI İLERİYE HAREKET ET
KAYNAKLAR
Gollwitzer, P. M. & Sheeran, P. (2006). Implementation Intentions and Goal Achievement: A Meta-analysis of Effects and Processes. Advances in Experimental Social Psychology, 38, 69–119. DOI: 10.1016/S0065-2601(06)38002-1
Gollwitzer, P. M. (1999). Implementation Intentions: Strong Effects of Simple Plans. American Psychologist, 54(7), 493–503. DOI: 10.1037/0003-066X.54.7.493
Lally, P., van Jaarsveld, C. H. M., Potts, H. W. W. & Wardle, J. (2010). How are habits formed: Modelling habit formation in the real world. European Journal of Social Psychology, 40(6), 998–1009. DOI: 10.1002/ejsp.674